CHÚ GIẢI THUẬT NGỮ - Christian Kerez

Chú giải thuật ngữ của Christian Kerez, trích dịch từ tạp chí El Croquis 182.

THUẬT NGỮ VÀ ĐỊNH NGHĨA (Terms and Definitions)

Những dự án trông khác biệt nhau. Chúng cho thấy một quá trình điều tra đang tiếp diễn trong việc định hình không gian theo những cách khác biệt, thậm chí đối nghịch. Mỗi dự án đều phải đương đầu với những nguyên tắc thiết kế không gian. Điểm khác biệt giữa công trình này với công trình khác không phải là kết quả của cách tiếp cận theo hướng bối cảnh hay áp dụng có tính chương trình (programmatic) vào những điều kiện thay đổi. Mặc dù có sự khác biệt giữa một chương trình hay khu đất cho trước, các dự án vẫn liên quan với nhau theo một logic phi tuyến tính. Một vài dự án liên hệ với nhau thông qua những mối bận tâm chung, thông qua một nhu cầu chung cho một trải nghiệm cụ thể của không gian kiến trúc. Có thể sử dụng những thuật ngữ cụ thể để miêu tả đòi hỏi này, và đây là lý do vì sao văn bản giới thiệu này không xuyên suốt, nhưng đơn thuần là một tập hợp của những định nghĩa để làm rõ các thuật ngữ và giải thích sự liên hệ giữa các công trình.

Ghi chép trên dãy Alps

Bất thức Lô Sơn chân diện mục

Chỉ duyên thân tại thử sơn trung 

-Tô Đông Pha 

Manfred on the Jungfrau - John Martin

Tôi đã đi từ ngỡ ngàng này đến vỡ lẽ khác khi đào sâu vào đá gneiss của dãy Alps - vật liệu Peter Zumthor sử dụng cho nhà tắm Therme Vals. Những hân hoan của việc hợp thức hoá mọi ca tụng trong tôi với một kiệt tác kiến trúc đương đại dần dà đã biến thành một cảm giác dè dặt, tự vấn không thể đè nén.

Vô ngôn của một chiếc dầm I

Tác phẩm Abstract của hoạ sĩ trừu tượng Ad Reinhardt 

Cách thức mà chiếc dầm thép I được thành hình, trên thực tế, hệt như cách mà người thợ thủ công tạo nên chiếc bình gốm vậy:

Bản vẽ là một cuộc trò chuyện

Housing Complex in Niigata - Shenk Hattori 

Tỉ lệ là tất cả của cuộc trò chuyện thông qua bản vẽ. Yếu tố trừu tượng và vô hình này quyết định mối quan hệ của một cá nhân đối với công trình. Người kiến trúc sư chọn lựa tỉ lệ cho từng đối tượng đối thoại của mình, vì nó tương ứng với khả năng tri biết trong phạm vi mà tỉ lệ nội hàm. Tỉ lệ quá nhỏ tỉ lệ nghịch với chuyên môn giống như một buổi chuyện phiếm không có vấn đề nào được giải quyết. Cũng vậy, tỉ lệ quá lớn chẳng mang lại ích lợi gì cho người đối thoại với phạm vi quan tâm bao quát, ngoài việc biến cuộc nói chuyện trở thành độc thoại ở đó chỉ có người kiến trúc sư ưa phô bày cái biết của mình.

Tôi nói gì khi nói về sự im lặng của Sigurd Lewerentz

“Cái còn lại là sự im lặng" - Shakespeares

Nói về sự im lặng trong kiến trúc: từ trong bản chất đã là một hành động đầy mâu thuẫn mà quỹ đạo của nó chực chờ đưa ta vào mê lộ của những lời "tán tỉnh" sáo rỗng và ngạo mạn. Ngôn ngữ kiến trúc theo lối diễn giải không gì hơn là cái nhìn phiến diện, thậm chí tư biện của chúng ta về công trình. Chính những hành động "thay lời muốn nói" đã tiễn đưa mối quan hệ cá nhân lẽ ra sâu sắc với kiến trúc - một vật tự thân và thay vào đó những chỉ dẫn cảm xúc chủ quan và giáo điều.

Hôm nay, mặc dù ở trong tình thế không lấy gì là thoải mái, tôi đành phải phá vỡ sự im lặng ngôn từ để nói về sự im lặng trong kiến trúc. Một mặt, tôi tin rằng sự im lặng đã được Sigurd Lewerentz chưng cất trong hơn bảy mươi năm làm nghề sẽ không hư mất vì những lời thì thầm vô thưởng vô phạt của mình. Mặt khác, tôi hy vọng người ta bỏ ngoài tai những điều tôi trình bày sau đây.